Андрей Хржановский

Andrey Yuryeviç Hrjanovski, 30 Kasım 1939'da Moskova'da dünyaya gelen Rus çizgi film yönetmeni, belgesel ve sinema filmi yapımcısı, senarist ve prodüktördür. 1975 doğumlu yönetmen İlya Hrjanovski'nin babasıdır. Ailesinin hikâyesi İrkutsk'a dayanır; anne ve baba orada tanışmış, devrimden sonra annenin kardeşlerinin peşinden Leningrad'a göçmüştür. Babası, eğlence (divertisman) türünde sahne alan bir sanatçı olarak Erast Garin ve eşi Hesya Lokshina ile yakın arkadaşlık kurmuş; çift Moskova'ya taşındığında Lokshina, Hrjanovski ailesinin de kendilerini izlemesi için elinden geleni yapmıştır. Aile Mansurovski Sokağı'na yerleşmiş, bir yıl sonra oğulları Andrey doğmuştur. 1962'de VGIK'ten, Lev Kuleshov ve Aleksandra Hohlova'nın atölyesinden mezun olmuştur. Kendisinin anlattığına göre Soyuzmultfilm'e girişi tesadüf eseridir: yönetmenlik fakültesinden mezun sayısının fazlalığı yüzünden diploma filmi çekmek için yıllarca sıra beklemek yerine stüdyoda belgesel çekmek tek çıkış yolu olmuştur. 1966 yapımı "Bir Zamanlar Kozyavin" adlı çizgi filmi, surrealizm şüphesiyle savunmaya alınmamış; ancak bölüm başkanı Sergey Gerasimov onu "bizim, sosyalist surrealizm" olarak tanımlayınca engel aşılmıştır. 1968 tarihli "Cam Armonika"yı yönetmen "bugünün hikâyesi... paranın ruhlarımız üzerindeki gücünü, susturulan bir kültürü anlatan" bir eser olarak nitelemiştir. Film Sovyet birliklerinin Prag'a girdiği gün yönetime teslim edilmiş; bunun üzerine yönetmen rafa kaldırılmış, ertesi gün askerlik davetiyesi eline verilmiş ve roketatar bataryası takım komutanı rütbesiyle donanmaya atanmıştır. Hrjanovski "dünyayı görmek" isteyip savaş bölgesine giden bir piyade birliğine nakil olmuş, iki yıl orada hizmet etmiştir. Perestroyka döneminde "rafa kaldırılmış" filmlerin gösterimi Sinematografciler Birliği'nin yeni yönetiminin program maddeleri arasında yer alması üzerine, "Armonika"nın kopya sayısı için yeterli film stokunun olmadığı anlaşılmış ve prömiyer bir kez daha ertelenmiştir. Yönetmen, eserleri arasında özellikle "Puşkiniana"yı vurgular: Aleksandr Puşkin'in metinlerinden uyarlanan "Masallar Dünyasında" (1973) ile "Ne Güzel Bir Gün" (1975), ayrıca şairin çizim ve taslaklarından yola çıkan biyografik üçleme — "Sana Bir Anı Olarak Geliyorum..." (1977), "Seninle Yeniden..." (1980) ve "Sonbahar" (1982) — bu üçleme 1987'de "En Sevdiğim Zaman" adıyla tek bir uzun metraj filmde birleştirilmiştir. Bunlara ek olarak Sergey Barhin'in çizimlerinden uyarlanan "Beyaz Sakallı Aslan" (1995), Federico Fellini'nin çizimlerinden "Uzun Yolculuk" (1997) ve Joseph Brodsky'nin çizimlerinden "Bir Buçuk Kedi" (2002) filmleri ona aittir. Bu fikir daha sonra "Bir Oda ve Yarım" (2009) adlı uzun metraj filmle devam etmiştir. Dört film de Nika sinema ödülleri ile çeşitli uluslararası ödüller kazanmıştır. 1988-1990 arasında Soyuzmultfilm'deki "Arama" yaratıcı birliğinin başında bulunmuş ve stüdyonun Sanat Konseyi üyesi olmuştur. 1982'den bu yana VGIK'te ders vermekte ve animasyon filmi yönetmenliği bölümünün başkanlığını yürütmektedir. 1993'te Eduard Nazarov, Yuri Norştayn ve Fyodor Hitruk ile birlikte, çizgi film üretimi ve profesyonel animatör yetiştirmesi amacıyla "SHAR Stüdyo Okulu"nu kurmuştur; okulda sanat yönetmeni, kurucular kurulu başkanı ve yönetmenlik öğretmeni olarak görev yapmaktadır.