Muharrem Gürses

Merzifon doğumlu Muharrem Gürses, 15 Ağustos 1913'te Amasya'da dünyaya geldi. Türk sahne ve sinema dünyasının en yoğun tempo çalışan isimlerinden biri olarak yalnızca oyunculukla sınırlı kalmadı; kamera arkasında yönetmen ve senarist olarak da imza attı, üstelik kendi tiyatrosunu kurarak türünün öncülerinden oldu. Halkın hafızasında ise en çok "Hababam Sınıfı"ndaki okul müdürü tiplemesiyle ve sinirli, otoriter ama komik karakterleriyle yer etti. Kariyerinin temellerini tiyatroda attı. Adını verdiği "Muharrem Gürses Tiyatrosu" ile Anadolu'nun dört bir yanına turneler düzenledi; toplulukları küçük şehirlerde sahneye çıkararak tiyatro sevgisinin halk arasında yaygınlaşmasına katkı sağladı. Sahnedeki bu dinamizm ve mizah anlayışı, ileride sinema kapılarının açılmasında belirleyici oldu. 1940'ların başında sinemaya adım atan Gürses, Yeşilçam'ın en verimli dönemlerinde adeta tek kişilik bir yapım atölyesi gibi çalıştı: yüzü aşkın filmde oyunculuk yaptı, yaklaşık yüz yapımın yönetmen koltuğuna oturdu ve onlarca senaryoya metinleriyle katkıda bulundu. Yönetmen kimliğinde tercih ettiği tür, genellikle geniş izleyici kitlesine seslenen güldürü ve melodramlardı. Oyuncu tarafında ise kendine özgü bir çizgi geliştirdi: abartılı mimikler, hareketli bir beden dili ve belirgin tok sesiyle ekranda her an fark edilen bir karakter oyuncusu oldu. Çoğunlukla öfkeli görünümlü ama iyi yürekli işveren, ağa ya da aile büyüğü rollerini üstlendi; bu tipler filmlerin güldürü omurgasını çoğu zaman onun üzerinden kurdu. Onu tüm Türkiye'ye tanıtan iş ise Rıfat Ilgaz'ın eserinden uyarlanan ilk "Hababam Sınıfı" yorumları oldu. Bu erken sinema denemelerinde disiplin takıntılı, yaramaz öğrencilerle amansız mücadele eden ama izleyeni güldürmeyi de başaran müdür "Muharrem Gür"ü canlandırdı. Ertem Eğilmez'in 1970'lerde çektiği seri kadar geniş bir popülerlik yakalamasa da, bu yorum "Hababam Sınıfı"nın sinemadaki ilk temsili olarak tarihe geçti ve Gürses'in müdürü bu serinin öncüsü sayıldı. "Şoför Nebahat" serisinde Adile Naşit ve Münir Özkul gibi isimlerle aynı karede bulunduğu çok sayıda sevilen yapımda da önemli görevler aldı. "İcraatın içinden!" başta olmak üzere filmlerinde sıkça duyulan replikleri, onu izleyicinin zihnine kazıyan detaylardan biri oldu. Muharrem Gürses, 7 Nisan 1999'da 85 yaşındayken İstanbul'da vefat etti. Arkasında bıraktığı yüzlerce yapım, akıllarda kalan tipleri ve sanatı hem önünde hem arkasında kucaklayan çalışma disipliniyle, Yeşilçam'ın en emekçi ve en renkli figürlerinden biri olarak anılmaya devam ediyor.